تبلیغات
نماز - تیمّم
چهارشنبه 11 آبان 1390

تیمّم

   نوشته شده توسط: عماد دارایی    نوع مطلب :تیمم ،

مسأله 713: در هفت مورد به جاى وضو و غسل باید تیمّم كرد:

مورد اوّل
مسأله 714: هرگاه تهیّه آب به مقدار وضو یا غسل ممكن نباشد، باید تیمّم كند، پس اگر انسان در آبادى باشد، باید براى تهیّه آب وضو و غسل به قدرى جستجو كند كه از پیدا شدن آن، نااُمید شود و اگر در بیابان باشد، چنانچه زمین آن پست و بلند است، باید در هریك از چهار طرف، به اندازه پرتاب یك تیر قدیمى كه با كمان پرتاب مى كردند در جستجوى آب برود و اگر زمین آن پست و بلند نیست، باید در هر طرف به اندازه پرتاب دو تیر جستجو نماید.

مسأله 715: اگر بعضى از چهار طرف، هموار و بعضى دیگر پست و بلند باشد باید در طرفى كه هموار است، به اندازه پرتاب دو تیر و در طرفى كه هموار نیست، به اندازه پرتاب یك تیر، جستجو كند.

مسأله 716: هر طرفى كه یقین دارد آب نیست، جستجو در آن طرف لازم نیست.

مسأله 717: كسى كه وقت نماز او تنگ نیست و براى تهیّه آب وقت دارد، اگر یقین دارد در مكانى دورتر از مقدارى كه باید جستجو كند، آب هست و ضرر یا حرج هم نیست باید براى تهیّه آب به آنجا برود، امّا اگر گمان دارد آب هست رفتن به آن محل لازم نیست، ولى اگر گمان او قوى باشد، بنابر احتیاط واجب، باید براى تهیّه آب به آنجا برود.

مسأله 718: لازم نیست خود انسان، در جستجوى آب برود، بلكه مى تواند كسى را كه به گفته او اطمینان دارد، بفرستد و در این صورت اگر یك نفر از طرف چند نفر برود كافى است.

مسأله 719: اگر احتمال دهد داخل بار سفر خود، یا در منزل و یا در قافله آب باشد، باید به قدرى جستجو نماید كه به نبودن آب یقین كند، یا از پیدا كردن آن ناامید شود.

مسأله 720: اگر پیش از وقت نماز، جستجو نماید و آب پیدا نكند و تا وقت نماز همان جا بماند، چنانچه احتمال عقلایى دهد كه آبى جدیداً حاصل شده و اگر جستجو كند پیدا مى كند، بنابر احتیاط دوباره در جستجوى آب برود.

مسأله 721: اگر بعد از داخل شدن وقت نماز، جستجو كند و آب پیدا نكند و تا وقت نماز دیگر در همان جا بماند، چنانچه احتمال عقلایى دهد كه آب پیدا شده، بنابر احتیاط دوباره در جستجوى آب برود.

مسأله 722: اگر وقت نماز تنگ باشد، یا از دزد و درنده بترسد و یا جستجوى آب موجب ضرر یا حرج باشد، جستجو لازم نیست.

مسأله 723: اگر در جستجوى آب نرود، تا وقت نماز تنگ شود، گناه كرده، ولى نمازش با تیمّم صحیح است.

مسأله 724: كسى كه یقین دارد آب پیدا نمى كند، چنانچه دنبال آب نرود و در وسعت وقت با تیمّم نماز بخواند و بعد از نماز بفهمد اگر جستجو مى كرد، آب پیدا مى شد نمازش باطل است.

مسأله 725: اگر به اندازه معمول جستجو كرده و آب پیدا نكند و با تیمّم نماز بخواند و بعد از نماز بفهمد، در جایى كه جستجو كرده آب بوده نماز او صحیح است، مگر وقت باقى باشد كه در این صورت بنابر احتیاط مستحب نماز را دوباره بخواند.

مسأله 726: كسى كه یقین دارد وقت نماز تنگ است، اگر بدون جستجو با تیمّم، نماز بخواند و بعد از نماز بفهمد براى جستجو وقت داشته، بنابر احتیاط واجب دوباره نمازش را بخواند و اگر وقت گذشته قضا نماید.

مسأله 727: اگر بعد از داخل شدن وقت نماز، وضو داشته باشد و بداند اگر وضوى خود را باطل كند، تهیّه آب براى او ممكن نیست، یا نمى تواند وضو بگیرد چنانچه بتواند وضوى خود را نگه دارد بدون ضرر یا حرج، نباید آن را باطل نماید.

مسأله 728: اگر پیش از وقت نماز وضو داشته باشد و بداند اگر وضوى خود را باطل كند، تهیّه آب براى او ممكن نیست، چنانچه بتواند بدون ضرر یا حرج وضوى خود را نگه دارد، بنابر احتیاط آن را باطل نكند.

مسأله 729: كسى كه فقط به مقدار وضو، یا به مقدار غسل آب دارد و مى داند اگر آن را بریزد آب پیدا نمى كند، چنانچه وقت نماز داخل شده باشد، ریختن آن حرام است و بنابر احتیاط پیش از وقت نماز نیز آن را نریزد.

مسأله 730: كسى كه مى داند آب پیدا نمى كند، اگر بعد از داخل شدن وقت نماز، وضوى خود را باطل كند، یا آبى كه دارد بریزد گناه كرده، ولى نمازش با تیمّم صحیح است، اگرچه بنابر احتیاط مستحب دوباره آن را بخواند.

مورد دوم
مسأله 731: اگر بر اثر پیرى، یا ترس از دزد، جانور و مانند آن، یا نداشتن وسیله اى كه آب را از چاه بكشد، دسترسى به آب نداشته باشد، باید تیمّم كند و همچنین اگر تهیّه كردن آب، یا استعمال آن به قدرى مشقّت داشته باشد كه نتواند آن را تحمّل نماید.

مسأله 732: اگر براى كشیدن آب چاه، دلو، ریسمان و مانند آن لازم دارد و مجبور است بخرد، یا كرایه نماید، گرچه قیمت آن چند برابر معمول باشد، باید تهیّه كند و همچنین است اگر آب را چندین برابر قیمتش بفروشند، ولى اگر تهیّه آن به قدرى پول مى خواهد كه نسبت به حال او ضرر دارد یا عُرفاً عُسر و حَرَج باشد، واجب نیست تهیّه نماید.

مسأله 733: اگر ناچار شود براى تهیّه آب قرض كند باید قرض نماید، ولى كسى كه مى داند یا گمان دارد كه نمى تواند قرض خود را بدهد، واجب نیست قرض كند.

مسأله 734: اگر كندن چاه مشقّت ندارد، باید براى تهیّه آب، چاه بكند.

مسأله 735: اگر كسى مقدارى آب، بى منّت به او ببخشد باید قبول كند، ولى چنانچه منّتى در كار باشد قبول آن لازم نیست.

مورد سوم
مسأله 736: اگر از استعمال آب بر جان خود بترسد، یا بیم داشته باشد كه بر اثر استعمال آن، مرضى یا عیبى در او پیدا شود، یا بیماریش طولانى شده، یا شدّت پیدا كند و یا به سختى معالجه شود، باید تیمّم نماید، ولى اگر مثلا آب گرم براى او ضرر ندارد، باید با آب گرم وضو بگیرد یا غسل كند.

مسأله 737: لازم نیست یقین كند آب براى او ضرر دارد، بلكه اگر احتمال ضرر بدهد، چنانچه احتمال او در نظر مردم بجا باشد و از آن احتمال، ترس براى او پیدا شود، باید تیمّم كند.

مسأله 738: كسى كه مبتلا به درد چشم است و آب براى او ضرر دارد، باید تیمّم نماید.

مسأله 739: اگر بر اثر یقین یا ترس ضرر، تیمّم كند و پیش از نماز بفهمد آب برایش ضرر ندارد، تیمّم او باطل است. و اگر بعد از نماز بفهمد، بنابر احتیاط باید دوباره نماز را با وضو یا غسل بخواند. و اگر وقت گذشته، قضا نماید.

مسأله 740: كسى كه مى داند آب برایش ضرر ندارد، چنانچه غسل كند، یا وضو بگیرد و بعد بفهمد آب براى او ضرر داشته، وضو و غسل او صحیح است.

مورد چهارم
مسأله 741: هرگاه بترسد اگر آب را براى وضو یا غسل مصرف كند، خود یا همسر یا اولاد یا رفیق و یا كسانى كه به او مربوطند، مانند خدمتكار، یا هر انسانى كه حفظ جان او واجب است از تشنگى بمیرد، یا بیمار گردد و یا به قدرى تشنه شود كه تحمّل آن مشقّت دارد، باید به جاى وضو و غسل، تیمّم نماید. و نیز اگر بترسد حیوانى كه محترم است از تشنگى تلف شود، باید آب را به حیوان بدهد و تیمّم نماید. و همچنین است اگر بترسد كه بعد تشنه شود، باید آب را نگه دارد و تیمّم كند.

مسأله 742: اگر غیر از آب پاكى كه براى وضو یا غسل دارد، آب نجسى نیز به مقدار آشامیدن خود و كسانى كه به او مربوطند داشته باشد، باید آب پاك را براى آشامیدن بگذارد و با تیمّم نماز بخواند، ولى چنانچه آب را براى حیوان بخواهد، باید آب نجس را به آن بدهد و با آب پاك، وضو و غسل را انجام دهد.

مورد پنجم
مسأله 743: كسى كه بدن یا لباسش نجس است و كمى آب دارد كه اگر با آن وضو بگیرد یا غسل كند، براى آب كشیدن بدن یا لباس نمى ماند، باید بدن یا لباس را آب بكشد و با تیمّم نماز بخواند و بنابر احتیاط مستحب، اوّل نجاست را برطرف كند سپس تیمّم نماید، امّا اگر چیزى نداشته باشد كه بر آن تیمّم كند، باید آب را براى وضو یا غسل مصرف نموده و با بدن یا لباس نجس نماز بخواند.

مورد ششم
مسأله 744: اگر غیر از آب یا ظرفى كه استعمال آن حرام است، آب یا ظرف دیگرى ندارد، مثلا آب یا ظرفش غصبى است و غیر از آن، آب و ظرف دیگرى ندارد، باید به جاى وضو و غسل تیمّم كند.

مورد هفتم
مسأله 745: هرگاه وقت به قدرى تنگ باشد كه اگر وضو بگیرد، یا غسل كند، تمام نماز یا مقدارى از آن، بعد از وقت خوانده مى شود، باید تیمّم كند.

مسأله 746: اگر عمداً نماز را به قدرى تأخیر بیندازد كه وقت وضو یا غسل نداشته باشد گناه كرده، ولى نماز او با تیمّم صحیح است.

مسأله 747: كسى كه شك دارد اگر وضو بگیرد یا غسل كند، براى نماز وقت مى ماند یا نه، باید وضو یا غسل را بجا آورد.

مسأله 748: كسى كه به جهت تنگى وقت تیمّم كرده، چنانچه بعد از نماز، آبى كه داشته از دستش برود، اگرچه تیمّم خود را باطل نكرده، در صورتى كه وظیفه اش تیمّم باشد، باید براى نمازهاى بعد دوباره تیمّم نماید، امّا اگر بلافاصله بعد از نماز، آب تلف شود، ظاهراً همان تیمّم كفایت مى كند.

مسأله 749: كسى كه آب دارد، اگر به جهت تنگى وقت، با تیمّم مشغول نماز شود و در بین نماز آبى كه داشته از دستش برود، چنانچه وظیفه اش تیمّم باشد ظاهراً همان تیمّم، براى نمازهاى بعد كافى است.

مسأله 750: اگر انسان به اندازه اى وقت دارد كه مى تواند وضو بگیرد یا غسل كند و نماز را بدون كارهاى مستحب آن، مانند اقامه و قنوت بخواند، باید غسل كند یا وضو بگیرد و نماز را بدون كارهاى مستحب بجا آورد، بلكه اگر براى سوره نیز وقت ندارد باید غسل كند، یا وضو بگیرد و نماز را بدون سوره بخواند.
  1 - آب نباشد. 2 - دسترسى به آب نداشته باشد. 3 - استعمال آب ضرر داشته باشد. 4 - خطر تشنگى باشد. 5 - آبى كه هست تنها براى پاك كردن نجاست بدن و لباس كافى باشد. 6 - آب مباح نباشد. 7 - وقت تنگ باشد.

چیزهایى كه تیمّم بر آن صحیح است

مسأله 751: تیمّم بر خاك، ریگ، كلوخ و سنگ صحیح است و اگر خاك ممكن باشد بهتر است بر چیز دیگر تیمّم نكند و اگر خاك نباشد، بر ریگ و اگر ریگ نباشد، بر كلوخ و چنانچه كلوخ نباشد، بر سنگ تیمّم نماید.

مسأله 752: تیمّم بر سنگ گچ، سنگ آهك و گچ پخته صحیح است، ولى بر سنگ معدن، مانند سنگ عقیق، تیمّم باطل مى باشد.

مسأله 753: اگر خاك، ریگ، كلوخ و سنگ پیدا نشود، باید بر گرد و غبارى كه در فرش، لباس و مانند آن است تیمّم نماید و چنانچه گرد پیدا نشود، باید بر گِل تیمّم كند و اگر گِل پیدا نشود، واجب است كه نماز را بدون تیمّم بخواند و بنابر احتیاط مستحب بعد قضاى آن را بجا آورد.

مسأله 754: اگر بتواند با تكاندن فرش و مانند آن، خاك تهیّه كند، تیمّم بر گَرد و غبار باطل است و اگر بتواند گِل را خشك كند و از آن خاك تهیّه نماید، تیمّم بر گِل باطل مى باشد.

مسأله 755: كسى كه آب ندارد، اگر برف یا یخ داشته باشد، چنانچه ممكن است - بدون ضرر و حرج - باید آن را آب كند و با آن وضو بگیرد، یا غسل نماید ولو مثل روغن مالى باشد و اگر ممكن نیست و چیزى كه تیمّم بر آن صحیح است ندارد، لازم نیست با برف یا یخ، اعضاى وضو یا غسل را نمناك كند. یا بر یخ یا برف تیمّم نماید، ولى در صورت اخیر نمازى را كه بدون وضو یا غسل و تیمّم ( فاقد الطهورَیْن ) خوانده بنابر احتیاط مستحب قضا كند.

مسأله 756: اگر با خاك و ریگ، چیزى مانند كاه كه تیمّم بر آن باطل است مخلوط شود، نمى توان بر آن تیمّم كند، ولى اگر آن چیز به اندازه اى كم باشد كه در خاك یا ریگ، از بین رفته حساب شود، تیمّم بر آن خاك و ریگ صحیح است.

مسأله 757: اگر چیزى ندارد كه بر آن تیمّم كند، چنانچه ممكن است و ضررى یا حرجى نباشد باید با خریدن و مانند آن تهیّه نماید.

مسأله 758: تیمّم بر دیوارى كه از گل ساخته شده صحیح است. و بنابر احتیاط مستحب با بودن زمین یا خاك خشك، بر زمین یا خاك نمناك تیمّم نكند.

مسأله 759: چیزى كه بر آن تیمّم مى كند، باید پاك باشد و اگر چیز پاكى كه تیمّم بر آن صحیح است نباشد، باید نماز را بجا آورد و بنابر احتیاط مستحب آن را قضا كند.

مسأله 760: اگر یقین داشته باشد كه تیمّم بر چیزى صحیح است و بر آن تیمّم نماید و بعد بفهمد تیمّم بر آن باطل بوده، نمازهایى را كه با آن تیمّم خوانده، باید دوباره بخواند.

مسأله 761: باید چیزى كه بر آن تیمّم مى كند و مكان آن چیز، غصبى نباشد، پس اگر بر خاك غصبى تیمّم كند، یا خاكى را كه مال خود اوست بى اجازه در ملك دیگرى بگذارد و بر آن تیمّم نماید تیمّم باطل مى باشد.

مسأله 762: تیمّم در فضاى غصبى باطل است، پس اگر در ملك خود، دستها را بر زمین بزند و بى اجازه داخل ملك دیگرى شود و دستها را بر پیشانى بكشد، تیمّم باطل مى باشد.

مسأله 763: تیمّم بر چیز غصبى، یا در فضاى غصبى و یا بر چیزى كه در ملك غصبى است، در صورتى باطل است كه انسان بداند غصب است و عمداً تیمّم كند، امّا اگر نداند یا فراموش كرده باشد، تیمّم او صحیح است، ولى اگر چیزى را خودش غصب كند و فراموش نماید غصب كرده و بر آن تیمّم كند، یا ملكى را غصب نماید و فراموش كند غصب كرده و چیزى را كه بر آن تیمّم مى كند در آن ملك بگذارد و یا در فضاى آن ملك تیمّم نماید، بنابر احتیاط به آن تیمّم اكتفا نكند و اگر نماز خوانده دوباره بخواند.

مسأله 764: كسى كه در جاى غصبى زندانى است، لازم است نماز بخواند و اگر یقین دارد آب یا خاك او نیز غصبى است، بدون وضو یا تیمّم نماز بخواند و بنابر احتیاط قضا نماید.

مسأله 765: مستحب است چیزى كه بر آن تیمّم مى كند، گردى داشته باشد كه بر دست بماند. و بعد از زدن دست بر آن، مستحب است، دست را بتكاند تا گرد آن بریزد.

مسأله 766: تیمّم بر زمین گود، خاك جاده و زمین شوره زار كه نمك، روى آن را نگرفته مكروه است، امّا اگر نمك روى آن را گرفته باشد باطل است.

كیفیت تیمّم بدل از وضو
مسأله 767: در تیمّم بدل از وضو، چهار چیز واجب است. اوّل: نیّت. دوم: زدن كف دو دست باهم، بر چیزى كه تیمّم بر آن صحیح است. سوم: كشیدن كف هر دو دست به تمام پیشانى و دو طرف آن، از جایى كه مو مى روید تا ابروها و بالاى بینى و بنابر احتیاط دستها را بر روى ابروها نیز بكشد. چهارم: كشیدن كف دست چپ، به تمام پشت دست راست و بعد از آن، كشیدن كف دست راست به تمام پشت دست چپ، از مچ تا سر انگشتان.

كیفیت تیمّم بدل از غسل
مسأله 768: در تیمّم بدل از غسل، بعد از نیّت به دستورى كه در مسأله پیش گفته شد، دستها را بر زمین بزند و به پیشانى و دستها بكشد و بنابر احتیاط مستحب یك مرتبه دیگر دستها را بر زمین بزند و به پشت دستها بكشد. و بهتر است تیمّم، چه بدل از وضو باشد، چه بدل از غسل، به این ترتیب انجام شود: یك مرتبه دستها را بر زمین بزند و به پیشانى و پشت دستها بكشد و یك مرتبه دیگر نیز بر زمین بزند و پشت دستها را مسح نماید.
 

مسائل متفرّقه تیمّم

مسأله 769: اگر مختصرى از پیشانى و پشت دست ها را مسح نكند تیمّم باطل است، از روى عمد باشد، یا مسأله را نداند و یا فراموش كرده باشد، ولى دقّت زیاد، لازم نیست و همین كه بگویند تمام پیشانى و پشت دستها، مسح شده كافى است.

مسأله 770: براى آنكه یقین كند تمام پشت دست را مسح كرده، باید مقدارى بالاتر از مچ را مسح نماید، ولى مسح بین انگشتان لازم نیست.

مسأله 771: پیشانى و پشت دستها را، باید از بالا به پایین مسح نماید و كارهاى تیمّم را باید پشت سرهم، بجا آورد و اگر بین آن به قدرى فاصله دهد كه نگویند تیمّم مى كند، باطل است.

مسأله 772: در هنگام نیّت، باید معیّن كند كه تیمّم او بدل از غسل است یا بدل از وضو و اگر بدل از غسل باشد، باید آن غسل را معیّن نماید و چنانچه اشتباهاً به جاى بدل از وضو، بدل از غسل یا به جاى بدل از غسل، بدل از وضو نیّت كند، یا مثلا در تیمّم بدل از غسل جنابت، بدل از غسل مسّ میّت، نیّت نماید، اگر بر وجه تقیید نباشد، تیمّم او صحیح است.

مسأله 773: در تیمّم باید پیشانى، كف دستها و پشت دستها پاك باشد و اگر كف دست، نجس باشد و نتواند آن را آب بكشد، تیمّم با كفِ دستِ نجس كافى است، مگر آنكه نجاست آن به چیزى كه بر آن تیمّم مى كند، سرایت كند و خشك كردن آن نیز ممكن نباشد، در این صورت باید با پشت دست تیمّم نماید.

مسأله 774: انسان باید براى تیمّم، انگشتر را از دست بیرون آورد. و اگر در پیشانى، یا پشت دستها و یا در كف دستها مانعى باشد، مثلا چیزى به آن چسبیده است، باید بر طرف نماید.

مسأله 775: اگر پیشانى یا پشت دستها زخم است و پارچه یا چیز دیگرى را كه بر آن بسته، نمى تواند باز كند، باید دست را روى آن بكشد و همچنین اگر كف دست زخم باشد و پارچه یا چیز دیگرى را كه بر آن بسته نتواند باز كند، باید دست را با همان پارچه بر چیزى كه تیمّم بر آن صحیح است بزند و به پیشانى و پشت دستها بكشد.

مسأله 776: اگر پیشانى و پشت دستها مو داشته باشد اشكال ندارد، ولى اگر موى سر، روى پیشانى آمده باشد، باید آن را كنار بزند.

مسأله 777: اگر احتمال دهد در پیشانى و كف دستها، یا پشت دستها مانعى هست، چنانچه احتمال او در نظر مردم بجا باشد، باید جستجو نماید تا مطمئن شود مانعى نیست.

مسأله 778: اگر وظیفه او تیمّم است و نمى تواند تیمّم كند، باید نایب بگیرد. و كسى كه نایب مى شود باید او را با دست خود او، تیمّم دهد و اگر ممكن نباشد، نه به زدن دست و نه به گذاردن آن، باید نایب دست خود را بر چیزى كه تیمّم بر آن صحیح است بزند و به پیشانى و پشت دستهاى او بكشد.

مسأله 779: اگر در بین تیمّم، شك كند قسمتى از آن را فراموش كرده یا نه، باید آن قسمت را با آنچه بعد از آن است بجا آورد.

مسأله 780: اگر بعد از مسح دست چپ، شك كند درست تیمّم كرده یا نه، تیمّم او صحیح است.

مسأله 781: كسى كه وظیفه اش تیمّم است، نمى تواند پیش از وقت نماز، براى نماز تیمّم كند، ولى اگر براى كار واجب دیگرى یا امر مستحبى تیمّم كند و تا وقت نماز، عذر او باقى باشد، مى تواند با همان تیمّم نماز بخواند.

مسأله 782: كسى كه وظیفه اش تیمّم است، اگر بداند تا آخر وقت، عذر او باقى مى ماند، در وسعت وقت مى تواند با تیمّم نماز بخواند، ولى اگر بداند تا آخر وقت عذر او برطرف مى شود، باید صبر كند و با وضو یا غسل، نماز بخواند و نیز اگر امید دارد عذرش برطرف شود، بنابر احتیاط باید صبر كند و با وضو یا غسل نماز بخواند و یا در تنگى وقت با تیمّم نماز را بجا آورد.

مسأله 783: كسى كه نمى تواند وضو بگیرد یا غسل كند، اگر احتمال ندهد عذرش به زودى برطرف شود، مى تواند نمازهاى قضاى خود را با تیمّم بخواند، ولى اگر احتمال دهد به زودى عذر او برطرف شود، خواندن نماز قضا براى او، اشكال دارد.

مسأله 784: كسى كه نمى تواند وضو بگیرد یا غسل كند، جایز است نمازهاى مستحب مانند نافله هاى شبانه روز را كه وقت معیّن دارد با تیمّم بخواند، ولى اگر احتمال دهد تا آخر وقت آنها، عذر او برطرف مى شود، بنابر احتیاط آنها را در اوّل وقتشان بجا نیاورد.

مسأله 785: كسى كه باید بدل از غسل، تیمّم نماید، اگر بعد از تیمّم حَدَث اصغرى از او سرزند، مثلا بول كند، براى نمازهایش وضو كفایت مى كند و بنابر احتیاط مستحب، دوباره بدل از غسل تیمّم كند.

مسأله 786: اگر به جهت نداشتن آب، یا عذر دیگرى تیمّم كند، بعد از برطرف شدن عذر، تیمّم او باطل مى شود.

مسأله 787: چیزهایى كه وضو را باطل مى كند، تیمّم بدل از وضو را نیز، باطل مى كند و چیزهایى كه غسل را باطل مى نماید، تیمّم بدل از غسل را نیز، باطل مى نماید.

مسأله 788: كسى كه نمى تواند غسل كند، اگر چند غسل بر او واجب باشد، یك تیمّم كافى است.

مسأله 789: كسى كه نمى تواند غسل كند، اگر بخواهد عملى انجام دهد كه براى آن غسل واجب است، باید بدل از غسل تیمّم نماید و اگر نتواند وضو بگیرد و بخواهد عملى انجام دهد كه براى آن وضو واجب است، باید بدل از وضو تیمّم نماید.

مسأله 790: اگر بدل از غسل جنابت تیمّم كند، لازم نیست براى نماز وضو بگیرد، ولى اگر بدل از غسلهاى دیگر تیمّم كند، باید وضو بگیرد و اگر نتواند وضو بگیرد، باید تیمّم دیگرى نیز، بدل از وضو بنماید.

مسأله 791: اگر بدل از غسل، تیمّم نماید و بعد كارى كند كه وضو را باطل مى كند، چنانچه براى نمازهاى بعد، نتواند غسل كند باید وضو بگیرد و بنابر احتیاط مستحب، بدل از غسل نیز تیمّم بنماید و اگر نمى تواند وضو بگیرد دو تیمّم كند یكى بدل از غسل - بنابر احتیاط مستحب - و دیگرى بدل از وضو، ولى اگر تیمّم او بدل از غسل جنابت باشد، چنانچه یك تیمّم نماید، به قصد انجام آنچه تكلیف اوست، كافى است. و بنابر اقوى، تیمّم بدل از وضو مى باشد.

مسأله 792: كسى كه وظیفه اش تیمّم است، اگر براى كارى تیمّم كند، تا وقتى تیمّم و عذر او باقى است، كارهاى دیگرى كه باید با وضو یا غسل انجام دهد، مى تواند بجا آورد، ولى اگر عذرش تنگى وقت بوده، فقط كارى را كه براى آن تیمّم نموده، مى تواند انجام دهد و همچنین اگر براى خوابیدن، یا با وجود آب، براى نماز میّت تیمّم كرده باشد.

مسأله 793: در چند مورد، مستحب است نمازهایى را كه با تیمّم خوانده، دوباره بخواند، اوّل: از استعمال آب ترس ضرر داشته و عمداً خود را جنب كرده و با تیمّم نماز خوانده باشد. دوم: مى دانسته یا گمان داشته كه آب پیدا نمى كند و عمداً خود را جُنُب كرده و با تیمّم نماز خوانده است. سوم: از ترس شلوغى جمعیت و نرسیدن به نماز جمعه، آن را با تیمّم خوانده است.

مسأله 794: در چند مورد، بنابر احتیاط مستحب نمازى را كه با تیمّم خوانده، دوباره بخواند، اوّل: عمداً تا آخر وقت، در جستجوى آب نرود و با تیمّم نماز بخواند و بعد بفهمد در صورت جستجو، آب پیدا مى كرد. دوم: عمداً نماز را تأخیر انداخته و در آخر وقت، با تیمّم نماز خوانده است. سوم: مى دانسته یا گمان داشته كه آب پیدا نمى شود و آبى را كه داشته ریخته است.